Pokazywanie postów oznaczonych etykietą cmentarz Unicka/Walecznych. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą cmentarz Unicka/Walecznych. Pokaż wszystkie posty

czwartek, 25 lutego 2021

MOJE UWAGI DO "Tez do projektu ustawy o cmentarzach i pochówkach, opracowanych przez uczestników Inicjatywy Społecznej >Niezapomniane cmentarze<”

 

Tezy do projektu ustawy o cmentarzach i pochówkach opracowane przez uczestników Inicjatywy Społecznej „Niezapomniane cmentarze”

 

Na początek zastrzeżenie, właściwie zbyteczne, ale na wszelki wypadek warto je poczynić. Autor uwag jest duchownym greckokatolickim i historykiem, ale wypowiada się tu wyłącznie w imieniu własnym, nie zaś Kościoła czy instytucji świeckiej, ze współpracy z którą się utrzymuje.

Uwaga wstępna – „Tezy do projektu” firmują w dużej mierze prawnicy, w tym pięcioro samodzielnych pracowników nauki, czyli doktorów habilitowanych bądź „tytularnych” profesorów nauk prawnych (na 17 sygnatariuszy) – a także jeden radca prawny, o którym nie wiemy, czy stopień bądź tytuł naukowy posiada. Jest rzeczą nieco zawstydzającą, że grono złożone w 35 % z jurystów nie przedłożyło po prostu gotowego projektu ustawy, wzbogaconego o streszczenie zmian, które miałyby zostać w nowej ustawie wprowadzone do polskiego porządku prawnego. Co gorsza, kilka punktów „Tez” ma charakter kompletnie anormatywny, wskutek czego trudno się do nich pozytywnie czy negatywnie ustosunkować.

Poza prawnikami oraz działaczami społecznymi (na których zapewne spoczął główny, jeśli nie cały ciężar pracy nad stworzeniem „Tez”) wśród 17 sygnatariuszy znajdujemy tylko jedną osobę powiązaną zawodowo z branżą pogrzebową. Zwraca też uwagę brak przedstawicieli środowiska zarządców cmentarzy, w tym duchownych różnych wyznań (acz jeden z prawników jest również teologiem baptystycznym). Być może jest to zamierzone przez pomysłodawców „Tez” – domyślam się, że chodzić mogło o uniknięcie sprzeciwów wobec niektórych przedstawionych poniżej pomysłów, skoro i tak można przewidzieć, że w toku procesu legislacyjnego zainteresowane środowiska będą i tak w ten czy inny sposób konsultowane. Jeśli takie były motywy, to cóż – mieszczą się one w granicach racjonalności, co nie zmienia faktu, że (być może wskutek takiego właśnie składu grona firmującego „Tezy”) kilka punktów oceniam jako oderwane od cmentarnej rzeczywistości. 

 

 

1) Cmentarze jako dobro użytku publicznego mogą być tylko własnością publiczną (Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego) lub związków wyznaniowych.

 

To nie jest żadnym novum – ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (dalej U95) w ust. 1 przewiduje istnienie wyłącznie cmentarzy komunalnych i wyznaniowych. Ustawa z dnia 28 marca 1933 r. o grobach i cmentarzach wojennych (dalej U33) w art. 6 ust. 1 „dorzuca” jeszcze i „groby i cmentarze wojenne”, znajdujące się „pod opieką Państwa”.

Dopuszcza się oddanie cmentarzy będących własnością publiczną w zarząd podmiotów niepublicznych na ściśle określonych warunkach.

Zastanawiające, dlaczego PT. Sygnatariusze nie rozważają w ogóle pomysłu, by „podmioty niepubliczne” (inne niż związki wyznaniowe) mogły po prostu „na ściśle określonych warunkach” cmentarze zakładać. Wprowadzanie komercyjnego (?) zarządcy na cmentarz publiczny wydaje mi się daleko mniej stosownym rozwiązaniem. Doświadczenia z tzw. partnerstwem publiczno-prywatnym, delikatnie mówiąc, nie zawsze są najlepsze. Jeśli, powiedzmy, gmina odda jedyny swój cmentarz komunalny w zarząd podmiotowi komercyjnemu, będzie to sytuacja przypominająca znane następstwa pochopnej prywatyzacji monopoli naturalnych. Jeśli gmina poza „zwykłym” cmentarzem komunalnym założy drugi, przeznaczony z góry pod „partnerstwo publiczno-prywatne”, to zachodzi jedna z 2 ewentualności: albo ten „zwykły” jest bliski zapełnienia, ergo mamy znów do czynienia z faktyczną prywatyzacją (przewidywanego) monopolu naturalnego, albo – gdy „zwykły” funkcjonuje normalnie – to dlaczego równolegle działający cmentarz „komercyjny” (w sensie: nie wyznaniowy) nie mógłby od początku działać na gruntach zakupionych przez podmiot planujący prowadzić taką działalność? W szczególności pewne formy pochówków, zakładające chowanie prochów czy nawet ciał zmarłych bez upamiętnień jednostkowych lub też z upamiętnieniami nietrwałymi z założenia (np. krzyż drewniany nie podlegający wymianie po upływie wyznaczonego okresu), umożliwiające przez to chowanie na pewnej ograniczonej powierzchni niemalże nieograniczonej liczby zmarłych, mogłyby być dla podmiotów komercyjnych atrakcyjną formą rozszerzenia profilu działalności (zakładam, że w grę wchodziłyby głównie firmy już czynne w branży pogrzebowej). Oczywiście, musiałaby to być działalność podległa specjalnym regulacjom, ale w końcu i dzisiaj firmy pogrzebowe prowadzą działalność w obszarze dość ściśle unormowanym.  

 

 Dopuszcza się pochówki prochów ludzkich poza cmentarzami za zgodą właściciela nieruchomości i przy spełnieniu szczegółowych wymagań.

Prochów owszem, ale dlaczego nie zwłok również (oczywiście „przy spełnieniu…” itd.)? Jeśli ktoś ma posiadłość ziemską i chce być pochowany w grobie pod ulubionym drzewem – to dlaczego nie?

 

2) Wprowadzenie podziału na cmentarze czynne i nieczynne, w tym formalnie zamknięte i w związku z tym przekształcone w tereny cmentarne, a po ekshumacji wszystkich szczątków ludzkich – przekształcone w tereny pocmentarne.

 

A jakie tu można dostrzec istotne novum w stosunku do regulacji już obowiązujących (U59, art. 1 ust. 4-5, art. 6, art. 7 ust. 6)? Nie wiem, czy to skromne zakresowo doprecyzowanie będzie miało znaczenie w kwestii żywo obchodzącej przynajmniej niektórych działaczy społecznych firmujących „Tezy”, a mianowicie – w sprawie statusu i losów cmentarzy niejako opuszczonych na skutek wysiedleń bądź eksterminacji (a czasem zaniku wskutek asymilacji czy emigracji) społeczności etniczno-wyznaniowych, których członkowie byli tam chowani (cmentarze określane nieraz z użyciem przedrostka „po-”: „poukraińskie”, „poniemieckie”, skądinąd żydowskie rzadko są określane jako „po-”).

 

3) Wskazanie podmiotów odpowiedzialnych za podjęcie decyzji o zamknięciu cmentarza będącego w przeszłości był [!] cmentarzem wyznaniowym, a obecnie stanowi własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.

 

Wskazanie – kogo mianowicie? Przez analogię do przepisów obecnie obowiązujących: rada miasta/gminy (wojewoda) za zgodą/po zasięgnięciu opinii właściwej władzy wyznaniowej (problem, gdy takiej nie ma – dotyczy to w szczególności pewnej liczby denominacji protestanckich z ziem północnych i zachodnich). Czy jakoś inaczej? Jedna z propozycji na tyle ogólnych, że trudno się wypowiadać na tak lub nie.

 

4) Wprowadzenie wymogu, iż zbyciu i zabudowie mogą podlegać wyłącznie tereny pocmentarne.

Słusznie.

 

5) Zapewnienie związkom wyznaniowym (w tym będącym pierwotnie właścicielem) prawa zgłaszania sprzeciwu wobec decyzji o zmianie przeznaczenia terenu cmentarnego po cmentarzu wyznaniowym. Przyznanie związkom wyznaniowym interesu prawnego w zakresie ochrony cmentarzy (czynnych) i terenów cmentarnych przed ich niszczeniem, w tym w drodze zabudowy (związek wyznaniowy powinien mieć prawa strony w postępowaniach administracyjnych z zakresu planowania przestrzennego i prawa budowlanego).

 

Słuszne wzmocnienie ochrony z art. 6 ust. 2-3 U59.

 

6) Wprowadzenie zasady, że dawny cmentarz wyznaniowy nie traci swego wyznaniowego charakteru wskutek tego, że własność nieruchomości cmentarnej przeszła na rzecz Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego.

 

Należałoby doprecyzować, co w tym wypadku znaczy „wyznaniowy charakter”. Czy obowiązek zachowania specyficznych norm prawa religijnego danej społeczności, czy też jakieś prawa (obowiązki?) odnośnych organów danego wyznania w stosunku do takiego cmentarza?

 

7) Nałożenie na gminy obowiązku rejestracji / identyfikacji i oznakowania wszystkich cmentarzy. Nałożenie obowiązku wpisu wszystkich cmentarzy (czynnych i nieczynnych) do wojewódzkich i gminnych ewidencji zabytków (w związku z art. 6 ustawy o ochronie zabytków mówiącym, że każdy cmentarz jest zabytkiem, bez względu na stan zachowania).

 

Rejestracja i oznakowanie – tak. Natomiast ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. f nie stanowi bynajmniej, „że każdy cmentarz jest zabytkiem”. Należałoby zapewne wprowadzić po prostu stosowną cezurę wieku czy daty założenia: zabytkowym jest każdy cmentarz założony 50 (100 lat) temu lub przed 1.I.1946 (1.IX.1939). Pierwsze rozwiązanie pozwoli na sukcesywne uzupełnianie listy cmentarzy zabytkowych bez konieczności nowelizacji ustawy.

 

8) Rozróżnienie cmentarzy w rozumieniu ustawy i zabytków archeologicznych obejmujących pochówki (przesądzenie kwestii: od kiedy „czasowo” istnieje cmentarz o długiej historii).

 

Rozumiem, że doprecyzowanie/rozwinięcie myśli, którą znajdujemy już w art. 19 U59 jest celowe i pożądane, ale znów – nie ma tu żadnej konkretnej propozycji! Myślę, że problemu nie stanowią z jednej strony cmentarzyska kultur pradziejowych (czyli z okresu, gdy na naszych ziemiach nie znano pisma, czy też nie zachowały się rodzime źródła pisane z tego okresu), z drugiej – cmentarze zakładane na mocy przepisów oświeceniowych i późniejszych, zwykle poza miastem czy na peryferiach. Problemem są ewentualnie dawniejsze cmentarze przykościelne czy przycerkiewne, na ogół dawno już zatarte na powierzchni ziemi, oraz nekropolie znajdujące się w kryptach świątynnych, gdzie może spoczywać i kilka tysięcy osób (casus badanych niedawno krypt dawnej katedry unickiej w Chełmie). Niestety, PT. Sygnatariusze nie proponują żadnego konkretnego rozwiązania…

 

9) Wprowadzenie obowiązku oznaczania cmentarzy, terenów cmentarnych i terenów pocmentarnych w ewidencji gruntów.

 

Słuszne.

 

10) Szczegółowe uregulowanie prawa do grobu.

 

Znowu brak jakichkolwiek konkretów.

 

11) Regulacja pochówków (dawnych i nowych) w miejscach innych niż cmentarze (np. na terenie budynków sakralnych, terenów przylegających do tych budynków), w tym uregulowanie procedury wydawania zgody na takie pochówki.

Pomysł regulowania dziś „dawnych” pochówków tego typu może co najwyżej służyć jako kanwa dla różnego rodzaju dowcipów. Jeśli chodzi o pochówki współczesne, to owszem, regulacja w sensie określenia pewnych norm – higienicznych przede wszystkim – wydaje się racjonalna, natomiast „uregulowanie procedury wydawania zgody” kłóci się chociażby z propozycją z pkt 12 (zakładam, że chodzi o zgodę władz publicznych, nie zaś – istotnie konieczną, ale nie potrzebującą ustawowej regulacji w przedmiocie procedury uzyskania – zgodę kompetentnych władz wyznaniowych). 

 

12) Wprowadzenie do listy możliwych form pochówku praktyki rozsypania na terenie prywatnym popiołów (szczątków)  pochodzących ze spopielenia – po zyskaniu zgody właściciela oraz na terenie publicznym (samorządowym, państwowym) bez zgody z wyłączeniem niektórych miejsc – np. wód śródlądowych i morza w określonej odległości od wybrzeża (na wzór prawa w Wielkiej Brytanii). Wprowadzenie do listy możliwych miejsc pochówku prywatnych kolumbariów, katakumb itp.

 

Tak, ale z 2 zastrzeżeniami. Primo: taka forma pochówku winna być oparta na udokumentowanej uprzedniej zgodzie osoby, której szczątki mają być w ten sposób potraktowane. Inaczej dochodzić może – zwłaszcza w skomplikowanych układach rodzinnych – do sytuacji w istocie polegających na znieważeniu szczątków ludzkich. Secundo: nie wiem, czy w przypadku terenów publicznych nie byłoby lepsze raczej określenie miejsc, na których wolno rozsypywać prochy, niż sporządzenie listy wyjątków.

Nota bene: regulacje obecne nie zawierają efektywnych mechanizmów uniemożliwiających rozsypywanie prochów. Po kremacji nie ma obowiązku pochowania urny w określonym terminie. Nikt też przy pochówku urnowym nie kontroluje zawartości urny, czy np. nie zawiera ona 3 kg żwiru, podczas gdy rzeczywiste prochy osoby zmarłej zostały gdzieś rozsypane.

 

13) Określenie prawa do pochowania szczątków ludzkich.

 

Kolejny punkt, co do którego właściwie nie można się wypowiedzieć, ponieważ brak w nim rzeczywistej treści normatywnej. Skądinąd U59 w art. 10 określa dość szczegółowo „prawo pochowania zwłok ludzkich”. Na czym miało być polegać novum?  

 

14) Wprowadzenie prawa do pochówków w nieoznaczonych grobach na wydzielonych kwaterach cmentarzy (łąki pamięci, kwatery leśne).

 

Słuszne, z zastrzeżeniem wyrażonym już powyżej wobec rozsypywania prochów: powinna być wymagana uprzednia zadokumentowana zgoda osoby, której szczątki mają być w ten sposób pochowane. W warstwie terminologicznej sprzeciw budzi nazywanie „łąką pamięci” formy pochówku, której istotą i celem jest właśnie zatarcie pamięci o zmarłym. Jeśli ktoś chce być w ten sposób pochowany – proszę bardzo, lecz chyba mogłoby to się obyć bez gwałtu na języku polskim tudzież elementarnym zdrowym rozsądku?

 

15) Wprowadzenie taksy (maksymalnej stawki opłaty) cmentarnej (także w stosunku do cmentarzy wyznaniowych), ustalanej w oparciu o medianę wynagrodzenia w gminie (lub o inny mierzalny wskaźnik) oraz wprowadzenie obowiązku podawania do publicznej wiadomości cenników usług cmentarnych.

 

Obligatoryjna jawność i przejrzystość cenników – niewątpliwie tak. Wprowadzanie taks – wyłącznie (ewentualnie) w przypadku cmentarzy publicznych. Zarządcom wyznaniowym czy komercyjnym (o ile tacy by się pojawili) taks narzucać nie można, a już zwłaszcza razi ten pomysł w powiązaniu z punktami 21-22 (o czym niżej). Być może za to należałoby pomyśleć o reformie zasiłku pogrzebowego, który – dawniej wynoszący 200 % średniej pensji krajowej – od 1 marca 2011 r., a zatem już od lat 10, trwa w niezmienionej kwocie 4000 zł., również jednakowej dla całego kraju?

 

16) Utworzenie państwowego funduszu na rzecz ochrony zabytkowych nagrobków i nagrobków o szczególnej wartości architektonicznej lub znaczeniu historycznym.

 

Myśl w ogólnym kształcie słuszna, pytanie czy wsparcie ochrony zabytków cmentarnych winno się odbywać poprzez powołanie kolejnego państwowego funduszu.

 

17) Stwierdzenie wieczystej nienaruszalności pochówków osób zasłużonych i wprowadzanie obowiązku ochrony nagrobków osób zasłużonych lub posiadających wartość zabytkową, architektoniczną, artystyczną lub znaczenie historyczne.

 

Jak najbardziej słuszne – pozostaje tylko zaproponować stosowne procedury, w szczególności w kwestii uznawania zmarłego za „osobę zasłużoną”.

 

18) Uregulowanie statusu znajdujących się poza cmentarzami miejsc pochówku ofiar wojen i totalitaryzmów – określenie procedury nadawania takim miejscom statusu cmentarzy (dotyczy m.in. terenów niemieckich hitlerowskich obozów zagłady). Kwestia statusu grobów masowych, w tym grobów ofiar epidemii, wojen i totalitaryzmów oraz mordów masowych.

 

Sprawy te są już przynajmniej po części uregulowane w U33. Doprecyzowanie i rozszerzenie tych regulacyj byłoby ze wszech miar pożądane – chociaż oczywiście trudno się wypowiadać o regulacjach postulowanych, których konkretnej treści nie znamy. Dodałbym tu problem dołów z prochami ofiar hitlerowskich obozów – niektóre z nich zostały odkryte niedawno dzięki danym z analizy archeologicznych zdjęć lotniczych.

 

19) Wywłaszczenie istniejących w dniu wejścia w życie projektowanej ustawy cmentarzy prywatnych (należących do podmiotów innych niż Skarb Państwa, gminy i związki wyznaniowe), z wyjątkiem cmentarzy będących własnością podmiotów, które mają w celach statutowych dbanie o takie cmentarze.

 

Oczywiście wywłaszczenie za słusznym odszkodowaniem.

 

20) Ochrona i wyłączenie z obrotu starych nagrobków (ustalenie cezury czasowej ochrony), przepadek na rzecz gminy lub Skarbu Państwa nagrobków znajdujących się w posiadaniu osób trzecich.

 

Słuszne. Należałoby doprecyzować, na czyją rzecz przepadek (moim zdaniem raczej Skarbu Państwa, zwłaszcza gdy nagrobek pochodzi z jednej gminy, a przechowywany i konfiskowany jest w innej, a także w innych sytuacjach dla gminy może to być kłopot). Kwestią do doprecyzowania może być także i przypadek, gdy rodzina będąca dysponentem grobu wymienia pomnik – czy poprzedni musi podlegać przepadkowi?

 

21) Obowiązek prowadzenia Biuletynu Informacji Publicznej przez wszystkich zarządców cmentarzy, wyznaniowych i komunalnych.

22) Nałożenie na właścicieli cmentarzy obowiązku cyfrowej inwentaryzacji pochówków i nagrobków oraz udostępniania jej w Internecie.

 

Do punktów 21-22 łącznie: nakładanie na zarządców/właścicieli cmentarzy takich obciążeń organizacyjno-finansowych mogłoby być dopuszczalne jedynie w przypadku cmentarzy będących w zarządzie Państwa lub miast/gmin, przy czym i tak w przypadku samorządów należałoby oczywiście zapewnić finansowanie z dotacji państwowej. W kontekście pkt 15 pomysł nałożenia takich ciężarów na wszystkich zarządców, w tym na małe, wiejskie parafie – jest szczególnie niestosowny. Jednocześnie określać taksy i nakładać obowiązki pociągające za sobą znaczący wzrost wydatków to pomysł nie do przyjęcia. Do przyjęcia byłoby natomiast nałożenie obowiązku prowadzenia BIP-ów i „grobonetów”, ale na koszt Państwa.

 

CZEGO W „TEZACH” ZABRAKŁO?

 

1) Tradycyjnych chrześcijańskich form pochówku w warunkach deficytu miejsca. Mam na myśli ossuaria oraz ten typ pochówków na dawnych cmentarzach wiejskich, który przypomina nieco tak zwane „łąki pamięci”, ale się od nich różni istnieniem (nietrwałych) upamiętnień w postaci krzyży drewnianych, które – gdy ulegną naturalnym procesom rozkładowym – nie są już wymieniane na nowe, a teren po pewnym czasie jest ponownie wykorzystywany dla nowych pochówków. Wydaje się, że skoro czytelną intencją PT. Sygnatariuszy (jak też i osób firmujących analogiczne inicjatywy w ostatnich latach) jest odejście od dość sztywnego i wąsko zakrojonego modelu z U59 na rzecz możliwie najszerszego wachlarza możliwości pochowania ciała/szczątków/prochów osób zmarłych. W tym kontekście warto nie tylko sięgać do form nowych, „postępowych” i znanych ze świata zachodniego, ale i dać formalną zgodę na powrót do niektórych starych, sprawdzonych przez wieki i mających wiele zalet praktyk.

 

2) U59 i wydane na jej podstawie przepisy wykonawcze wychodzą z założenia, że „cmentarz” w pojęciu prawa polskiego jest obszarem chowania ciał (w grobach ziemnych, murowanych i katakumbach) oraz prochów z kremacji – w urnach, które się umieszcza już to w grobach, już to w kolumbariach. Wskutek takich założeń obowiązują dość surowe normy sanitarne – odległość od siedzib ludzkich, ujęć wody, uwzględnianie poziomu wód gruntowych etc. Wydawałoby się celowym wyraźne dopuszczenie istnienia cmentarzy o węższej „specjalności”. Np. cmentarz mieszczący wyłącznie kolumbaria na urny z prochami mógłby być zwolniony z tak surowych wymogów sanitarnych. Dałoby to większy wybór możliwych lokalizacji. Np. w Lublinie przy kościele ewangelicko-augsburskim istnieje dawny cmentarz przykościelny; na części położonej bezpośrednio przy kościele zachowała się część dawnych nagrobków – na części bliższej ul. Krakowskie Przedmieście już nie. Sądzę, że ustawienie kolumbariów na tej drugiej części mogłoby być dla parafii dodatkowym źródłem przychodów, zaś wielu lublinianom obierającym kremację swych zwłok taki mały cmentarzyk w samym śródmieściu zapewne bardzo by odpowiadał. W ten sposób przestrzeń cmentarna zostałaby wykorzystana racjonalnie, z pożytkiem dla wszystkich, zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem terenu i bez szkody dla kogokolwiek.

 

3) „Tezy” słusznie doprecyzowują kwestię dawnych cmentarzy wyznaniowych, nie uwzględniają jednak częstych w złożonej historii naszych ziem wypadków, gdy jeden i ten sam cmentarz zmieniał (czasem więcej niż raz w ciągu swych dziejów) wyznaniowego właściciela/zarządcę. Oto w miejscowości A. mamy cmentarz, założony w początkach XIX w. jako parafialny wyznania X. Około połowy XIX w. władze świeckie kasują ową parafię, cmentarz zostaje upaństwowiony, a jednocześnie udostępniony liczebnie małej parafii wyznania Y dla chowania zmarłych. Po kilku latach wyznanie Y zostaje skasowane i włączone do wyznania Z, które przejmuje i tenże cmentarz. Jako cmentarz wyznania Z, faktycznie od kilku dziesięcioleci nie wykorzystywany dla nowych pochówków, zostaje on w latach 70-ych XX w. (tak jak wiele innych „opuszczonych” cmentarzy w Polsce) zlikwidowany i przekształcony w skwer. Skwer ten na mocy decyzji administracyjnej w ramach odzyskiwania mienia wyznaniowego otrzymuje po 1989 r. na własność parafia wyznania Z, po czym w XXI w. wydzierżawia jego część prywatnej spółce pod budowę hipermarketu. Do budowy nie dochodzi wskutek protestów mieszkańców, popartych przez władze miasta, które doprowadziły do uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Pozostaje jednak pytanie, w jaki sposób ewentualna nowa ustawa mogłaby uregulować status cmentarzy, które w ciągu swych dziejów zmieniały właścicieli/zarządców, tak by prawa wszystkich stron były zachowane.

 

4) W nawiązaniu do przykładu z punktu poprzedniego: przy likwidacji cmentarza ogłoszona była formalnie i przeprowadzona ekshumacja. Zabrano i wywieziono (zakopano w jakimś dole) nagrobki. Ale badania georadarowe w XXI w. wykazały, że ekshumacja była najprawdopodobniej niezupełna; być może ekshumowano tylko te szczątki, w sprawie których ktoś się zgłosił był do zarządcy, zaś inne pozostały pod ziemią po dziś dzień. Wypadałoby zatem pomyśleć o prawnych zabezpieczeniach przed takimi sytuacjami na przyszłość oraz wprowadzić mechanizm pozwalający na weryfikację tego typu ekshumacji przeprowadzanych dawniej, w szczególności w okresie PRL.     

czwartek, 7 maja 2015

Wyrok NSA: na dawnym cmentarzu unickim marketu nie będzie

O sprawie dawnego cmentarza przy Unickiej/Walecznych w Lublinie, tradycyjnie zwanego unickim, pisałem na tym blogu wielokrotnie. Był to chyba najczęściej poruszany tutaj temat. Powodem do tego były dążenia do postawienia na tym terenie marketu, których najbardziej drastycznym przejawem stała się przeprowadzona sobotnim rankiem 4 lutego 2012 r. wycinka drzew. Stąd też jeśli ktoś pragnąłby temat pogłębić lub przypomnieć sobie, o co chodziło - zapraszam w pierwszej kolejności do lektury wpisu z 4.II.2012, opublikowanego w dniu owej wycinki.

Z pewnym opóźnieniem, ale i z wielką satysfakcją przychodzi mi poinformować, że 22 kwietnia br. Naczelny Sąd Administracyjny wydał wyrok w sporze między Gminą M. Lublin i właścicielem działki nr 40 - utrzymując w mocy zapisy zakwestionowanego przez właściciela miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. MPZP dla działki nr 40 zabrania wszelkiej zabudowy, stąd też teren dawnego cmentarza wypada chyba uznać za uratowany przed tak niestosownymi planami inwestycyjnymi.

Miejmy nadzieję, że po tym rozstrzygnięciu za jakiś czas dojdzie i do należytego uporządkowania i upamiętnienia dawnego cmentarza, na którym chowano katolików rzymskich, grekokatolików i prawosławnych.

A oto ci pisała o wyroku NSA lokalna prasa - na początek "Dziennik Wschodni":

Przy ul. Walecznych budować jednak nie wolno

Dodano: 23 kwietnia 2015, 07:45
Autor: drs
 

Teren zlikwidowanego w 1971 r. cmentarza unickiego przy ul. Walecznych nie może zostać zabudowany.
Zabraniający tego plan zagospodarowania terenu utrzymał w środę w mocy Naczelny Sąd Administracyjny. Jego uchylenia chciał właściciel działki, czyli parafia prawosławna.

W pierwszej instancji wygrała parafia: Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że plan z 2001 r. nadmiernie ingeruje w prawo własności. W środę NSA w Warszawie uchylił ten wyrok i oddalił skargę parafii, co oznacza, że plan będzie obowiązywać.
 
 
"Nowy Tydzień w Lublinie":
 
To już koniec sądowej batalii o działkę przy zbiegu ul. Unickiej i ul. Walecznych, którą jeden z deweloperów chciał zabudować.
– Czujemy ogromną ulgę i niewypowiedzianą radość z tego rozstrzygnięcia – mówi Barbara Grzegorczyk ze Stowarzyszenia Ochrony Miejsc Zapomnianych. Po czterech latach, wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skończyła się wreszcie sądowa batalia o zablokowanie inwestycyjnych planów na działce u zbiegu Unickiej i Walecznych.
– Plan w wersji uchwalonej przez radę miasta jest obowiązujący – mówi mec. Zbigniew Dubiel, radca prawny z lubelskiego ratusza. – Na tym terenie obowiązuje całkowity zakaz zabudowy.
Konflikt wybuchł w 2011 roku, gdy na terenie niefunkcjonującego już cmentarza dokonano wycinki 70 drzew, a jeden z lubelskich inwestorów chciał tam zbudować supermarket. Takim rozwiązaniem zainteresowana była parafia prawosławna, do której należy teren. Sprawa przeciwko Marianowi S., który wydał tę decyzję w ostatnim dniu swojego urzędowania jako dyrektor Wydziału Ochrony Środowiska UM Lublin, trafiła od sądu.
Rada miasta zdecydowała się uchwalić plan zagospodarowania przestrzennego, który ochroniłby teren byłego cmentarza przed działaniami deweloperów. Ale to rozwiązanie zostało zaskarżone przez parafię do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który przychylił się do jej roszczeń. Plan został uchylony po tym, jak WSA uznał, że doszło do nadużycia władztwa planistycznego, czyli za bardzo ingerowano w prywatny teren. Skargę kasacyjną na to postanowienie złożył urząd miasta oraz Stowarzyszenie Ochrony Miejsc Zapomnianych. NSA nie tylko uchylił wcześniejsze postanowienie, ale także odrzucił skargę parafii prawosławnej. – Prawo własności nie jest absolutne i można wprowadzać w nie ograniczenia – mówi mec. Mirosław Placek, reprezentujący Stowarzyszenie. – Pod warstwą gruntu na tym terenie są zabytkowe nagrobki oraz są pochówki.
Jak mówi Barbara Grzegorczyk, jest to miejsce ważne dla historii Lublina. W latach 70-tych bez przeprowadzenia ekshumacji zamieniono je na skwer. – Do tej pory znajdują się tam 64 grobowce i setki ziemnych grobów – mówi.


"Kurier Lubelski":


 
 Data dodania: 2015-04-23 11:20:00 Ostatnia aktualizacja: 2015-04-23 15:41:18
 
Ewa Pajuro 
 
Cztery lata trwały przepychanki wokół niewielkiej działki u zbiegu ulic Unickiej i Walecznych w Lublinie. Po środowym rozstrzygnięciu Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wszystko jest jasne: teren pozostanie pusty, nie stanie tam ani blok, ani supermarket. Przypomnijmy, że konflikt rozgorzał w 2011 r., gdy okoliczni mieszkańcy dowiedzieli się, że znany lubelski inwestor chce na wspomnianej działce zbudować market. Pomysł popierała parafia prawosławna, do której należy teren. Okoliczni mieszkańcy byli na nie. Argumentowali m.in., że inwestycja oznacza wycinkę starych drzew i zniszczenie terenu, na którym przed laty funkcjonował cmentarz. Część z nich powołała nawet stowarzyszenie, którego celem stała się m.in. walka o ocalenie terenu przed zabudową. Plan w sądach. By wyciszyć emocje, miejscy radni uchwalili dla tego miejsca plan zagospodarowania przestrzennego. Przesłanie dokumentu było jedno: działka nie może być zabudowana. Plan zaskarżyła następnie parafia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przyznał jej rację. Stwierdził, że urzędnicy nadużyli tzw. władztwa planistycznego, czyli "przeholowali" przy ingerowaniu w prywatną własność. Sąd stwierdził nieważność planu zagospodarowania przestrzennego dla skweru przy ul. Walecznych w Lublinie Sąd wyższej instancji był jednak innego zdania i w środę uchylił wyrok WSA. Dlaczego? - Sąd uzasadniał, że w tym przypadku ingerencja była dopuszczalna - relacjonował Mirosław Placek, adwokat reprezentujący wspomniane Stowarzyszenie Ochrony Miejsc Zapomnianych. - Oznacza to, że plan zagospodarowania przestrzennego został uchwalony zgodnie z literą prawa i obowiązuje zgodnie z jego przeznaczeniem planistycznym - wyjaśniła Joanna Bobowska z biura prasowego ratusza. Inwestor przyznał, że budową nie jest już zainteresowany. - Jeśli miasto nie chce moich inwestycji, to nie ma sensu kopać się z koniem. Jest tyle innych, pięknych miejsc w Polsce czy na świecie - skomentował Tomasz Kalinowski. - W tej sprawie została skrzywdzona parafia prawosławna - dodał. Z proboszczem parafii nie udało nam się w środę skontaktować. Czy ktoś odpowie za wycinkę drzew na skwerze? Czytaj na następnej stronie.

A tak komentuje sprawę Stowarzyszenie Ochrony Miejsc Zapomnianych, którego aktywistom, lokalnym mieszkańcom, należą się z tej okazji wielkie gratulacje i jeszcze większe podziękowania za trud włożony w obronę dawnego cmentarza:

Wygraliśmy! Sądowe perypetie planu zagospodarowania przestrzennego znalazły wreszcie swój finał.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrzył pozytywnie skargi Miasta Lublin oraz naszego Stowarzyszenia na wyrok WSA w Lublinie, który wcześniej uchylił plan uznając racje właściciela cmentarza.
NSA przyznał słuszność argumentacji wyrażonej w obu skargach wskazując : Uchwała Rady Miasta w sposób należyty realizuje zasadę proporcji pomiędzy ważeniem interesu publicznego a interesu prywatnego. Gmina nie przekroczyła granic władztwa planistycznego .
Sąd przypomniał, że – zgodnie z Ustawą – zabytki podlegają ochronie niezależnie od stanu zachowania. Czy na tej nieruchomości są zabytki? Są. To, że są one nieujawnione na powierzchni lecz znajdują się pod gruntem, nie przesądza to, że ta nieruchomość nie jest przedmiotem ochrony z punktu widzenia Art. 3 p. 1,2 Ustawy o ochronie zabytków.
TO, ŻE DOSZŁO DO ZNIWECZENIA W SPOSÓB ZWIĄZANY Z ISTOTNYM NARUSZENIEM PRAWA, DOTYCHCZASOWEJ WYSOKIEJ ROŚLINNOŚCI NIE MOŻE PRZESĄDZAĆ O TYM, ŻE TA NIERUCHOMOŚĆ NIE PODLEGA OCHRONIE
Wyrok NSA utrzymuje plan w mocy, jest prawomocny i nie podlega zaskarżeniu. Uznajemy go za wspólny sukces ludzi, którzy angażowali się w sprawę ochrony cmentarza na różnych jej etapach – nie tylko tych sądowych. W tym licznym gronie są i Radni Lublina i pracownicy Urzędu Miasta Wydziału Planowania, mieszkańcy i członkowie naszego Stowarzyszenia. Z przyjemnością im wszystkim komunikujemy, że trud ich nie poszedł na marne.

Szczególne podziękowania kierujemy pod adresem mecenasa Mirosława Placka reprezentującego nasze Stowarzyszenie w sądowej batalii. Bez czasu jaki poświęcił sprawie, a przede wszystkim bez wiedzy i prawniczego doświadczenia Pana mecenasa nie sprostalibyśmy wyzwaniu.

czwartek, 2 stycznia 2014

Będzie jednak kara za zezwolenie na wycinkę?

Ponownie wraca sprawa dokonanej 4 lutego 2012 r. wycinki drzew na dawnym cmentarzu przy ul. Unickiej/Walecznych.

Ponad rok temu, w grudniu 2012 r., prokuratura umorzyła dochodzenie w tej sprawie (zob. wpisy blogowe z grudnia 2012). Teraz jednak skierowała do sądu akt oskarżenia przeciwko b. dyrektorowi Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Miasta Lublin, który na wycinkę zezwolił. Pisze o tym red. EP (Ewa Pajuro?) w "Kurierze Lubelskim", z kolei "Dziennik Wschodni " opublikował materiał PAP w tej sprawie.

A oto co napisał  red. Karol Adamaszek w "Gazecie w Lublinie":

 [...]

 Przez 25 lat czegoś takiego nie widział

Właśnie w sądzie jego pełnomocnik
[pełnomocnik Stowarzyszenia Ochrony Miejsc Zapomnianych] przypomniał. że prawosławni początkowo tłumaczyli, że muszą wyciąć drzewa, bo przeszkadzałyby w przyszłości wjeżdżać na posesję i kolidowałyby z planowanym "budynkiem usługowo-handlowym". Potem, że drzewa są chore lub obumarłe i zagrażają ludziom. Pełnomocnik stowarzyszenia cytował też zeznania podwładnych dyrektora S. Jedna z urzędniczek powiedziała, że szef kazał jej sporządzić decyzję korzystną dla parafii "szybko i zgodnie z wnioskiem", bez badania, czy drzewa faktycznie powinny być usunięte. Inny urzędnik - z 25-letnim stażem pracy - wyznał, że po raz pierwszy w jego karierze w tak poważnej sprawie nie było wizji lokalnej. Mecenas dodał, że na działaniu Mariana S. stracił budżet miasta, bo za drzewa należało naliczyć parafii ok. 2 mln zł dodatkowej opłaty.
Odpowiedzialni? "Podwładni"

Już później sama prokuratura podjęła dochodzenie na nowo. I właśnie zakończyła je aktem oskarżenia przeciwko Marianowi S. Zdaniem śledczych nie dopełnił on obowiązków służbowych, bo pochopnie zgodził się na wycinkę przy Walecznych, choć gdy składał podpis na decyzji, nie miał w ręku wyników oględzin drzew. Twierdzi jednak, że nie musiał go mieć. Odpowiedzialność zrzucił na podwładnych. - Nie przyznał się do dokonania zarzucanego mu czynu i złożył wyjaśnienia, z których m.in. wynikało, że gromadzenie dokumentów w przedmiotowej sprawie jak i przeprowadzenia innych czynności należało do obowiązków podległych mu pracowników, a on nie miał obowiązku weryfikacji zgromadzonych dokumentów - relacjonuje Beata Syk-Jankowska, rzeczniczka Prokuratury Okręgowej w Lublinie.

Co ze wspomnianą dwumilionową opłatą? Prokurator się tą kwestią nie zajął, bo uznał, że postępowanie w ratuszu było na wczesnym etapie i trudno było przesądzać o samej opłacie, a co dopiero o jej wysokości.



A oto oficjalny komunikat Prokuratury ze strony lublin.po.gov.pl:




I A 060/145/ 13                                                      Lublin, 23.12.2013 r.
                                                                                  

Komunikat Rzecznika Prasowego
Prokuratury Okręgowej w Lublinie

     Prokuratura Rejonowa Lublin Północ w Lublinie skierowała do Sądu Rejonowego Lublin – Zachód w Lublinie akt oskarżenia przeciwko Marianowi S. ( lat 60)
zarzucając mu, że:
w dniu 9 listopada 2011 r. w Lublinie  pełniąc funkcję  dyrektora Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Miasta Lublin nie dopełnił  swoich obowiązków służbowych w ten sposób , że   zaniechał weryfikacji przedstawionego mu projektu  decyzji zezwalającej na wycinkę 71 drzew i 2 krzewów z działki nr 40 położonej w Lublinie u zbiegu ulic Walecznych i Unickiej stanowiącej własność Parafii Prawosławnej Przemienienia Pańskiego w Lublinie, w którym  powołano się na przeprowadzoną wizję lokalną  i ustalenia , że drzewa i krzewy są w  słabej kondycji zdrowotnej  i mogą stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa osób i mienia, a następnie  wydał z upoważnienia Prezydenta Miasta Lublin, z rażącym naruszeniem procedury administracyjnej   decyzję  administracyjną,  w sytuacji gdy rzeczywisty stan faktyczny nie dawał podstaw do jej wydania z jednoczesnym odstąpieniem od naliczenia opłat za wyrażenie zgody na wycięcie drzew  wynikających z ustawy o ochronie przyrody co skutkowało wycięciem drzew i  krzewów z czego co najmniej w stosunku do  57 drzew i 1 krzewu  nie istniały przesłanki wskazane w ustawie, a co za tym idzie wycięcie tych drzew nie mogło podlegać zwolnieniu z opłaty, czym działał na szkodę interesu publicznego, tj. o czyn z art. 231 §1 kk.

Przesłuchany w charakterze podejrzanego Marian S. nie przyznał się do dokonania zarzucanego mu czynu i złożył wyjaśnienia z których m.in. wynikało, że gromadzenie dokumentów w przedmiotowej sprawie jak i przeprowadzenia innych czynności należało do obowiązków podległych mu pracowników, a on nie miał obowiązku  weryfikacji zgromadzonych dokumentów.
W ocenie prokuratury Marian S. dopuścił się niedopełnienia obowiązków poprzez brak jakiejkolwiek weryfikacji przedstawionego mu przez pracownicę Urzędu projektu decyzji. Na nim bowiem spoczywał obowiązek podjęcia wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy wynikający z treści art. 7 k.p.a. , który wyraża zasadę dochodzenia prawdy obiektywnej . Zasada ta nakłada na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy , tak pod względem faktycznym jak i prawnym w celu ustalenia stanu rzeczywistego sprawy. Tymczasem , jak podniosło SKO w uzasadnieniu decyzji z dnia 17 stycznia 2013 r.  analiza treści decyzji z dnia 9 listopada 2011 r. dotyczącej wycinki drzew i krzewów wskazuje na zupełną dowolność podjętego rozstrzygnięcia  bowiem  organ nie wskazał żadnych przesłanek przemawiających za wydaniem przedmiotowego zezwolenia, które wynikałyby ze zgromadzonego materiału dowodowego. Sama decyzja nie spełniała również przesłanek wskazanych w art. 107 §3 kpa .
Przestępstwo z  art. 231 §1 kk. zagrożone jest karą do 3 lat pozbawienia wolności.



    Rzecznik Prasowy
 Prokuratury Okręgowej
w Lublinie
  Beata Syk – Jankowska

                                                                

piątek, 3 maja 2013

Sąd unieważnił MPZP dla obszaru dawnego cmentarza unickiego w Lublinie

Niemalże na samą Wielkanoc - przykry "prezent" zgotował nam Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie. Jak donosi "Kurier Lubelski":

Sąd uznał, że urzędnicy lubelskiego ratusza "przeholowali" przy sporządzaniu planu zagospodarowania przestrzennego dla skweru u zbiegu ul. Unickiej i Walecznych. Przypomnijmy, że należy on do parafii prawosławnej w Lublinie. - Jej prawo własności zostało bardzo istotnie ograniczone - mówił sędzia Bogusław Wiśniewski uzasadniając wyrok. 

(...)

- Nie jest tak, jak przyjmuje gmina, że interes publiczny ma pierwszeństwo przed interesem właściciela - mówił sędzia Wiśniewski. I podkreślał, że urzędnicy nadużyli tzw. władztwa planistycznego. - Ochrona wartości kulturowych i zabytków jest jednym z ważnych obszarów ingerencji gminy. Należy to robić jednak w określonych granicach - podkreślał. Sędzia przypomniał, że teren przy ul. Walecznych nie jest wpisany do rejestru zabytków (a jedynie do Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków), a więc nie przysługuje mu jakaś szczególna ochrona.

- Cmentarz został zamknięty w 1970 r. Jasne jest więc, że pochówki na tym obszarze zostały zakończone dużo wcześniej. Nie wykonuje się też na tym terenie żadnych form kultu religijnego - argumentował sędzia. - Z opisu wynika, że teren jest też bardzo zaniedbany: zachwaszczony, zanieczyszczony, nie jest ogrodzony, jest praktycznie całkowicie zdewastowany. W opinii urbanistycznej wskazuje się, że nie zostały tam zachowane żadne elementy czy pozostałości dawnego cmentarza. Teren jest wyrównany i stanowi deptak - stwierdził sędzia Wiśniewski.

Zdaniem sądu należało rozważyć inne rozwiązanie niż to przyjęte przez ratusz. - Proponowała je parafia. Chodziło o przeznaczenie pod ochronę i upamiętnienie tylko części tego terenu - wyjaśniał sędzia. 



[I tu wypada sprostować Wysoki Sąd: plany przedstawione w związku z inwestycją na działce nr 40 żadnego upamiętnienia nie przewidywały - chyba że ktoś za "upamiętnienie" uzna pozostawienie części działki w formie niezabudowanego skweru przy Prawosławnym Domu Pomocy Społecznej, bez jakiegokolwiek pomnika, krzyża czy tablicy; jak wywodzili w mediach przedstawiciele właściciela gruntu, Parafii Prawosławnej Przemienienia Pańskiego, upamiętnieniem dawnego cmentarza było samo wybudowanie przy PDPS kaplicy pw. Podwyższenia Krzyża - kaplicy prawosławnej, do której nie mają wstępu z celebracją liturgiczną katolicy obrządku łacińskiego czy bizantyjskiego; oczywiście nikt nie pytał tychże katolików, dawnych założycieli i właścicieli cmentarza, czy taka forma upamiętnienia im odpowiada; nie przypominam sobie, by kiedykolwiek z okazji budowy czy oddania do użytku tej kaplicy ktokolwiek z ramienia Kościoła prawosławnego tak właśnie motywował sens jej istnienia; poza tym o "innych formach upamiętnienia" przedstawiciele PPPP zaczęli mówić dopiero wtedy, gdy plany inwestycyjne spotkały się nie tylko z protestem mieszkańców i Parafii Greckokatolickiej Narodzenia NMP, ale też i z kontrakcją władz miasta, wyrażającą się w przygotowaniu projektu MPZP; konkludując: nie wierzę w szczerość zapewnień PPPP o woli upamiętnienia dawnego cmentarza, a już na pewno nie w formie uzgodnionej z grekokatolikami i katolikami obrządku łacińskiego.]






Zwolennicy upamiętnienia całego skweru przyjęli te słowa z dużym zaskoczeniem. - Skandaliczna sprawa. Dziwne, że tak łatwo przychodzi sędziemu nazwanie byłego cmentarza deptakiem - komentował Janusz Piegza, prezes Stowarzyszenia Ochrony Miejsc Zapomnianych z Lublina.

Wyrok nie jest prawomocny. Strony mogą złożyć skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. - Rozważymy taką możliwość. Najpierw jednak musimy zapoznać się z uzasadnieniem - stwierdziła Beata Krzyżanowska, rzeczniczka prezydenta Lublina. 


[Niewielkim pocieszeniem jest fakt, że umorzone już śledztwo ws. wycinki drzew 4 lutego 2012 r. zostało wznowione:]

W połowie kwietnia Prokuratura Okręgowa w Lublinie wznowiła śledztwo w sprawie wycinki 70 drzew na terenie skweru. Przypomnijmy, że doszło do niej w lutym ubiegłego roku. Zgodę na nią wydał Marian Stani, odchodzący z pracy szef ratuszowego Wydziału Ochrony Środowiska. Powoływał się m.in. na wizję lokalną, która nie została w tym przypadku przeprowadzona. Prokuratura rejonowa nie dopatrzyła się jednak znamion przestępstwa. Sprawie przyjrzała się teraz prokuratura okręgowa (w ramach tzw. zwierzchniego nadzoru służbowego) i postanowiła podjąć umorzone śledztwo. 

Całość artykułu p. red. EP (Ewy Pajuro?) czytaj w "Kurierze Lubelskim".

O uchwalonym przez Radę Miasta Lublin 26.IV.2012 MPZP dla działki nr 40 pisałem niejednokrotnie. Jeśli ktoś z PT. Czytelników chciałby przypomnieć sobie szczegóły planu, zapraszam do lektury wpisu z 22.IV.2012.

Wyrok WSA nie kończy całej sprawy. Miastu służy odwołanie do wyższej instancji, czyli NSA. Mam nadzieję, że zostanie ono złożone. Jeśli NSA podtrzyma wyrok WSA, sprawa inwestycji wróci do punktu wyjścia, tzn. do postępowania o wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Decyzję taką winien uzgodnić pozytywnie konserwator zabytków i, miejmy nadzieję, takiego pozytywnego uzgodnienia nie będzie. Być może w tej sytuacji będzie okazja powrócić do najlepszego moim zdaniem rozwiązania problemu, czyli przejęcia przez gminę m. Lublin działki nr 40 za stosownym odszkodowaniem dla PPPP, najlepiej w formie innej działki, dogodnej dla planowanej przez PPPP i jej biznesowych partnerów inwestycji, a nie obciążonej żadnymi historycznymi "zaszłościami" typu dawny cmentarz.

A oto komentarz Stowarzyszenia Ochrony Miejsc Zapomnianych:


 Wyrok WSA – nasz komentarz

30 kwietnia zapadł wyrok WSA w sprawie planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu cmentarza zaskarżonego przez parafię prawosławną. Skrupulatność, z jaką sąd uzupełniał akta przekładając kilkakrotnie ogłoszenie wyroku dawała nadzieję na werdykt uwzględniający wszystkie prawne aspekty wywołanego przez właściciela sporu. Niestety tak się nie stało. Sąd uchylił uchwałę Rady Miasta w przedmiocie w/w planu. Uzasadnienie wyroku pokazuje, że nie wszystkie argumenty stron zostały uwzględnione w równej mierze. Sąd uznał, że uchwalając plan wykluczający wszelką zabudowę na terenie byłego cmentarza miasto nadużyło władztwa planistycznego, nadmiernie ograniczając właścicielowi możliwość korzystania z własności. W dość szczególny sposób zinterpretował przy tym zabytkowy status cmentarza: zignorował wpis obiektu do gminnej ewidencji zabytków akcentując przede wszystkim to, że nie jest ujęty w rejestrze i odwołał się do argumentów pozaprawnych, wskazując na sposób użytkowania cmentarza przez okolicznych mieszkańców (sędzia użył słowa „deptak”). Tak więc godna ubolewania praktyka społeczna okazała się – jako przesłanka wyroku – istotniejsza aniżeli przepisy prawa. Przypomnijmy, że ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami przewiduje wpis do ewidencji jako jedną z form ochrony i nakłada na właścicieli obiektów umieszczonych w takiej ewidencji konkretne obowiązki. Fakt, że ich nie wypełniają – jak ma to miejsce w przypadku parafii prawosławnej – nie dyskwalifikuje obiektu jako zabytku. Systematyczne wieloletnie działanie parafii na szkodę zabytku objętego formalną ochroną konserwatorską wynikającą z ustawy umknęło uwadze sądu, podobnie jak pozostające w zgodzie z założeniami planu pierwotne deklaracje właściciela, który starając się o przejęcie cmentarza obiecywał w pismach kierowanych do MSW zaadaptować go na ogród dla pensjonariuszy domu opieki.
Wyrok jest zatem jednostronny i wymaga rewizji. Jako Stowarzyszenie podejmiemy oczywiście niezbędne działania, ale oczekujemy ich przede wszystkim od miasta. Rada Miasta jest autorem planu i stroną skarżoną w postępowaniu. Liczymy, że z pełną determinacją wystąpi w obronie swojej uchwały przed NSA.

wtorek, 5 lutego 2013

Rocznica wycinki, SOMZ się nie poddaje

Wczoraj minęła pierwsza rocznica wycinki drzew na dawnym cmentarzu unickim, o czym pisałem na tym blogu już od dnia jej dokonania.

Sprawa - o czym również pisałem - "zawędrowała" do prokuratury i sądu.

Stowarzyszenie Ochrony Miejsc Zapomnianych pamięta o tej smutnej rocznicy; poniżej publikuję komentarz SOMZ, a na Facebook.com przeczytać można złożone przez organizację zażalenie na postanowienie Sądu Rej. Lublin-Zachód z 28.I.2013 (przypomnijmy: sąd postanowił, że SOMZ nie jest pokrzywdzonym i nie może skutecznie zaskarżyć decyzji prokuratury o umorzeniu śledztwa).













środa, 30 stycznia 2013

SOMZ: "Naruszono prawo, pokrzywdzonych brak"

 Na firmowanym przez Stowarzyszenie Ochrony Miejsc Zapomnianych blogu "W imieniu prawa" w serwisie gazety "Moje Miasto Lublin" ukazał się obszerny komentarz dot. decyzji SR Lublin-Zachód z 28.I.2013 (cytuję in extenso):

Orzeczenie sądowe było lekcją praworządności, udzieloną wprawdzie przez wymiar sprawiedliwości cokolwiek późno, ale – jak mówi przysłowie – „lepiej późno niż wcale”. Co z niej wynika? 

Otóż na sali sądowej usłyszeliśmy, że Stowarzyszeniu nie przysługuje status strony pokrzywdzonej, a w związku z tym złożone przezeń zażalenie musi pozostać nierozpoznane. Po co zatem sędzia pozwoliła zabrać głos mecenasowi reprezentującemu SOMZ, skoro wiedziała, że jakakolwiek argumentacja jest w tej sytuacji bezprzedmiotowa? Okoliczność ta w połączeniu z obecnością kamery telewizyjnej sprawiła, że poczuliśmy się trochę jak grupa mimowolnych statystów wkręconych w kolejny odcinek telenoweli.

 Ale pytanie o scenariusz posiedzenia nie jest ani jedynym ani też najistotniejszym wśród tych, które pojawiły się w naszych głowach po wysłuchaniu orzeczenia. Czym kierowała się prokuratura zezwalając SOMZ na wgląd w akta prowadzonego postępowania? Działanie takie jest jednoznacznie interpretowane jako przyznanie statusu pokrzywdzonego, co więcej - status strony pokrzywdzonej potwierdzono podczas policyjnego przesłuchania jednego z naszych członków. Albo prokuratorzy pracujący przy Okopowej nie znają prawa, albo przeciwnie – dobrze je znają i używają do uprawiania gry. Niezależnie od tego, który z wariantów odpowiada prawdzie zwykły człowiek skonfrontowany z takim wymiarem sprawiedliwości ma powód, aby się bać.

 Podejmując wysiłki w kierunku ukarania sprawców wycinki działamy zgodnie z naszym statutem, powodowani troską o dobro wspólne. Skoro jednak „salomonowym” werdyktem sądu usadzeni zostaliśmy na miejscu widza całego zdarzenia, to pozwólmy sobie obiektywnie (jak na widza przystało) ocenić działania podjęte przez miasto – jedyny podmiot, który – jak logicznie wynika z decyzji sądu – mógł zgodnie z prawem zaskarżyć postanowienie prokuratury. Miasto w osobie Pana Prezydenta nie wykazało dostatecznej determinacji w wyjaśnieniu sprawy wycinki, która – powiedzmy otwarcie – obciąża konto Ratusza bo nie dość, że wykonano ją decyzją podległych mu urzędników to jeszcze – jak wynika z akt sprawy - za wiedzą zastępcy prezydenta. Chodzi ostatecznie nie tylko o szkodę na środowisku naturalnym i zabytku, ale i o stratę finansową w wysokości 2 mln zł. Zdecydowane działanie to w takiej sytuacji kwestia elementarnej wiarygodności władzy lokalnej. Przypomnijmy, że wnioski z audytu w Wydziale Ochrony Środowiska UM Lublin przeprowadzonego na zlecenie Prezydenta po feralnej wycince wykazały min. jako skutek kontrowersyjnej decyzji naruszenie dyscypliny budżetowej. Tymczasem Prezydent w swoich działaniach ograniczył się jedynie do zawiadomienia prokuratury o podejrzeniu popełnienia przestępstwa pozostawiając sprawę swojemu biegowi.

 Werdykt sądu, zapewne zgodny formalnie z unormowaniami prawnymi jest w najwyższym stopniu niesatysfakcjonujący, jeśli odnieść go do szerzej rozumianego, społecznego i obywatelskiego poczucia praworządności. Więcej, jest kuriozalny w kontekście tego, co zaszło. Zostaliśmy jako mieszkańcy Lublina pokrzywdzeni wycinką dokonaną publicznym kosztem i nic nie możemy zdziałać bo ci, którzy z urzędu powołani są do dbałości o nasz wspólny interes w tej konkretnej sprawie odpuścili. Nie tylko zatem SOMZ, ale i wszyscy Lublinianie oglądamy ... zamiatanie afery pod dywan, w którym w różnym stopniu i na różny sposób uczestniczą władze miasta i wymiar sprawiedliwości. Wierzymy, że mimo wszystko sprawa nie jest jeszcze ostatecznie przesądzona. Przypomnijmy, że jeden z organów orzekających (SKO) uznał decyzję zezwalającą na wycięcie drzew za naruszającą prawo. To ważny punkt wyjścia w dalszych zmaganiach. Dziękujemy jeszcze raz wszystkim, którzy się w nich z nami solidaryzują. 

Zasadniczo to samo - acz delikatniej - napisałem na temat polityki UML we wpisie wczorajszym. 
Cieszy jednomyślność, niezmiennie martwi natomiast...przedmiot owej jednomyślności, czyli podejście Urzędu do problemu.

Zachęcam również do lektury i komentowania artykułu p. red. Dominika Smagi w "Dzienniku Wschodnim".